Hệ thần kinh điều khiển và phối hợp mọi hoạt động cơ thể thông qua xung thần kinh dọc theo nơ-ron.
🧠
Lý Thuyết Chi Tiết
Hệ thần kinh
1. Cấu tạo nơ-ron
Thân: Nhân + bào quan
Sợi nhánh (dendrite): Nhận xung
Sợi trục (axon): Truyền xung đi
Synapse: Khe tiếp hợp giữa 2 nơ-ron
2. Xung thần kinh
Điện thế nghỉ: -70mV (do bơm Na⁺/K⁺)
Điện thế hoạt động: Khử cực → Tái cực
Truyền 1 chiều qua synapse (chất dẫn truyền)
3. Cung phản xạ
Thụ thể → Nơ-ron hướng tâm → Trung khu → Nơ-ron ly tâm → Cơ quan đáp ứng
✏️
Ví Dụ Minh Hoạ
Cơ bản
Tại sao khi chạm tay vào vật nóng, ta rụt tay lại trước khi cảm nhận đau?
👁️ Xem lời giải
Đây là phản xạ không điều kiện (tự động). Cung phản xạ qua tuỷ sống (ngắn, nhanh: ~0.01s) chứ không cần qua não. Tín hiệu đau đến não chậm hơn → bạn rụt tay TRƯỚC khi "biết đau".
⚠️
Lỗi Thường Gặp
❌ Xung thần kinh truyền 1 CHIỀU qua synapse (do chất dẫn truyền chỉ có ở bọc synaptic)
❌ Tốc độ xung ≠ tốc độ ánh sáng! Chỉ ~1-100 m/s
⚡
Mẹo Giải Nhanh
⚡ Phản xạ KHÔNG điều kiện: bẩm sinh, qua tuỷ sống; CÓ điều kiện: học được, qua vỏ não
🌍
Ứng Dụng Thực Tế
🌍 AI/ML: Mạng nơ-ron nhân tạo lấy cảm hứng từ nơ-ron thật 🌍 Bệnh Parkinson/Alzheimer: Do thoái hoá nơ-ron đặc hiệu
📜
Lịch Sử & Bối Cảnh
📜 Santiago Ramón y Cajal (Nobel 1906) chứng minh hệ thần kinh gồm các nơ-ron riêng biệt, không phải mạng liên tục.